Uphuthunyiswe esibhedlela uthisha okhonjwe ngezibhamu esikoleni
UMlaza – Kusenamabhadi okuthuka ngokwegile uthisha wesifazane waseKumhlophe Secondary School eMlaza, ngemuva kokungena amadoda amabili emagcekeni esikole amkhomba ngezibhamu emsola ngokudla imali yomhlaba waseNkandla.
UNkk Ncamsile Gcwensa (57), uthisha walesi sikole, uphelele esibhedlela ngenxa yokwethuka kakhulu ngesenzo salaba besilisa abangene emagcekeni esikole ngoLwesibili olwedlule bekhombe ngezibhamu. Uthisha uthi manje useyesaba ukubuyela esikoleni ngoba ezwa engasaphephile.
Ekhuluma neSolezwe elele embhedeni esibhedlela, indawo engadalulwa ngenxa yezizathu zokuphepha, uGcwensa uchaze ngomzuzu owamshiya ethuthumela.
“Bekuya ekuseni nje sengiqeda ukungena ngemoto emagcekeni esikole. Kuthe sengangena, kwavele kwavela abafana ababili. Omunye wami ngaphambili, omunye wami ngemuva. Ngivele ngaphelelwa ngamandla, angazi nokuthi ngithini kubona,” kusho yena.
Uthe owaphambi kwakhe wadonsa isibhamu ayekade esifihlile, kwathi ongemuva kwakhe naye wakhipha esakhe.
“Kuvele kwaduma ikhanda kimina, angazi nokuthi ngithini. Ngabe sengibezwa bekhuluma bethi bangisola ngokudla imali yomhlaba waseNkandla. Yilapho-ke ikhanda lami eladuma khona kakhulu, ngoba mina angikho into engihlanganisa neNkandla futhi angizani nendaba yokudayiswa komhlaba.”
Uthe ngaleso sikhathi waqaphela ukuthi laba bantu babemfanisa nje, njengoba engenalo ulwazi ngalokho abakhuluma ngakho.
“Bebonakala ebusweni ukuthi bacasukile futhi bazimisele ukungiqeda khona lapho,” usho kanje.
UNkk Gcwensa uthe usindise ukusondela kukathishomkhulu ngesikhathi ememeza. Nakuba engazi ukuthi uthishomkhulu wathini kubona, ubezwa bemtshela ukuthi angazingeni izinto angazazi, bethi lo muntu abeze kuyena uyazi wenzani eNkandla.
Ngemuva kwalokho, wathi amadoda aphuma ahamba, kodwa umonakalo wawusuvele wenziwe. Uthisha ugcine esephuthunyiswa kudokotela, owagunyaza ukuthi angeniswe esibhedlela ngenxa yokwethuka kakhulu.
Uveze ukuthi manje useyesaba ukubuyela esikoleni.
“Kuyacaca ukuthi angiphephile nhlobo. Inkinga angazi ukuthi ngizothi uma ngingayi esikoleni ngithi ngizofundisaphi,” echaza ngokuzwa ubuhlungu.
Uthe lesi sigameko asimenzisanga yedwa, kodwa sithuse nazo zonke izintanga zakhe.
“Bonke othisha manje bahlala bethukile. Abazi ukuthi kwenzekani. Okunye okubathusa kakhulu ukubona ukuthi abaphephile kangakanani uma besemagcekeni esikole,” kusho yena.
Ilungu lesigungu esengamele isikole, uNkk Zandile Fakazi, liqinisekisile ukuthi umbiko walolu daba usufikile kubo. Uthe bazoba nomhlangano nothishomkhulu ukuze baxoxe ngalolu daba futhi bahlole ukuthi kungenziwani ukuze kuphephe lezi zindawo.
Lesi sigameko sivuse imibuzo eminingi mayelana nokuphepha ezikoleni, ikakhulukazi emagcekeni lapho othisha abasebenza khona bezwa sebengaphephile ngenxa yezehlakalo ezinjengalezi.

